اکتشاف معدن

اکتشاف

  • تعداد بازدید: 727
  • نویسنده: بخش فنی
  • مراحل اکتشاف معدن چیست؟ 

    مراحل اکتشاف معدن چیست؟

    هر عمليات اکتشاف ( اکتشاف در معناي عام ) از دو مرحله اساسي تشکيل شده است، که اين مراحل عبارتند از:    الف) پيجويي ب) اکتشاف

    الف ) پیجویی (کسب اطلاعات مقدماتی )

    اولين مرحله از مراحل اکتشاف مرحله پيجوي است که در صورت رضايت بخش بودن نتايج حاصل، آغاز عمر يک معدن خواهد بود.هدف اصلي پيجويي جستجو وتعيين محل يک آنومالي،يعني يک ناهنجاري زمين شناسي با مختصات يک کانسار کاني ميباشد.

    اخذ تصميم در مورد نوع کاني و محلي که بايد در آن پيجويي صورت گيرد ،بخشي از برنامه کلي پيجويي و اکتشاف است و به عوامل گوناگوني از قبيل شرايط بازار، قيمت و ميزان عرضه و تقاضا ، کالاهاي جايگزين و قابل رقابت، توليد و رشد،شرايط جغرافيايي و زمين شناسي مستعد و جو سياسي و تجاري مناسب بستگي دارد.

    از آنجا که اغلب کانسارها امروزه در سطح زمين و در معرض ديد نيستند روشهاي جستجوي مستقيم بايستي با روشهاي غير مستقيم تکميل شوند.

        روشهاي مستقيم مانند آزمايشات فيزيکي و مشاهده اي، مطالعات زمين شناسي ونقشه برداري، نمونه برداري در پيجويي کانسارهاي غير فلزي و زغالسنگ که اغلب داراي رخنمون هستند يا در زير روباره هاي کم عمق واقعند، موفق ميباشند ولي براي کانسارهاي فلزي بکار گيري روشهاي غيرمستقيم مانند روشهاي ژئوفيزيکي،ژئوشيميايي و گياه شناسي زمين تقريبا هميشه اجتناب ناپذير است.

    • پیجویی زمین

    پيجويي زمين شناسي، بکار گيري علم پيدايش و تشکيل کانسار کاني،نقشه برداري ساختمانيو تجزيه و تحليلهاي کاني شناسي و سنگ شناسي در کشف، تشخيص و ارزيابي پيگردهاي کاني است.

        کاربرد زمين شناسي براي جستجوي کاني شامل بررسي ويژگيهاي زايشي منطقه هدف، جمع آوري داده هاي بدست آمده در جريان هر يک از مراحل پيجويي و اکتشاف( نقشه برداري، مطالعات دگر ساني و زون بندي،پيمايش گمانه ها و مغزه ها،...) تفسير داده هاي زمين شناسي جمع آوري شده، يکپارچه و هم سنخ کردن کليه اطلاعات ديگر جهت هدايت جستجوي کانسار و ارزيابي آن ميباشد.

    • پیجویی ژئوفیزیکی و ژئوشیمیایی :

        پيجويي ژئوفيزيکي :

        در ميان روشهاي پيجوي غير مستقيم روش يا روشهاي ژئوفيزيکي در راس قرار دارند.

     در پيجوييهاي ژئوفيزيکي، تغييراتي را در شرايط زمين شناسي که ممکن است ناشي از وجود کانسارهاي کاني اقتصادي باشد، از فاصله اي مشخص کشف مي کنند. با استفاده از ابزارهاي بسيار حساس تغييرات خواص فيزيکي زمين ( ناهنجاريها ) انداره گيري مي شوند. اين ناهنجاريها ميتواند ناشي از وجود يک کانسار کانسنگ باشند يا نباشند ، ولي تشخيص اين امر پيچيده و مشکل است.

        دامنه نفوذ روشهاي ژئوفيزيکي هوابرد تقريبا نامحدود است ولي نفوذ آنها در زمين بندرت از 90 متر فراتر مي رود.    کاربرد ژئوفيزيک جهت پيجويي و اکتشاف در آغاز در صنايع نفت و گاز طبيعي شروع شد و بيشترين ميزان موفقيت را تا کنون در اين زمينه کسب کرده است. از طريق ژئوفيزيک همچنين ميتوان اطلاعات با ارزشي براي تهيه ي نقشه هاي زمين شناسي،که موقعيت فضايي کانسار (عمق، شکل،...) يا شکلهاي زمين ساختي(چينها،گسلها،...) را بيان ميکند، بدست آورد.

    هر روش جهت اندازه گيري خاصيت يا مشخصه خاصي است که براي کانيهاي مختلف متفاوت است در نتيجه ميتوان گفت براي هر کاني يا کانسار خاص از روشهاي ژئوفيزيکي خاصي ميتوان استفاده کرد. اين روشها عبارتنداز:

    روش گراني، مغناطيسي، لرزه اي،الکتريکي، الکترومغناطيسي ، مقاومت ويژه ، قطبش القايي ، رايواکتويته،...

    هر يک از اين بطور مفصل در درس ژئوفيزيک اکتشافي بررسي ميشوند.

    پيجويي ژئوشيميايي :

    ژئوشيمي در مقايسه با ژئوفيزيک جديدتر است. پيجويي ژئوشيميايي تغييرات جزئي را که ناشي ار وجود ماده معدني(معمولا فلزي ) در نزديکي محل پيجويي است گشف ميکند، اين تغييرات در ترکيب شيميايي نمونه هاي گرفته شده از آب ، هوا ،خاک و گياهان اندازه گيري ميشود. بايد دانست که کشف اوليه ماده معدني با استفاده از روش ژئوشيمي فقط مقدمه و نقطه شروعي براي کشف مستقيم از طريق پيجويي زمين شناسي و يا پيجويي ژئوفيزيکي خواهد بود.

    ژئوشيمي اغلب در جاهاييکه زمين شناسي و ژئوفيزيک نسبتا کارايي نداشته باشند، کاراتر است. بطور کلي ژئوشيمي براي يافتن زغالسنگ، کانيهاي غير فلزي، بوکسيت، سنگهاي قيمتي يا کانسنگهاي آهن، منگنز ، کروميت و تيتان مورد استفاده قرار نميگيرند.

    ب ) اکتشاف :

    اگر هدف پيجويي تعيين محل ناهنجاريهاي مربوط به کانسار کاني باشد، هدف اکتشاف تعيين حدود وارزيابي آنهاست.در اکتشاف، شکل هندسي، گستره و ارزش يک کانسار را با استفاده از تکنيک هايي مشابه پيجويي ولي با دقتي بيشتر تعيين مي کند .در اکتشاف به عنوان مرحله ي دوم در عمر يک معدن ، فرايند جستجو در جريان و از طريق فازهاي تاکتيکي ارزيابي و بررسي تفضيلي ادامه مي يابد .

    تفاوت های میان پیجویی و اکتشاف :

    • محل (عمليات ) : در مرحله ي اکتشاف منطقه ي مورد بررسي از نظر وسعت کاهش مي يابد و مطلوبيت افزايش پيدا مي کند ، محل عمليات ازهوا به سطح زمين و زير زمين منتقل مي گردد . ژئوفيزيک سطحي جايگزين ژئوفيزيک هوابردي مي شود ، کارهاي زمين شناسي به نحو فزاينده اي به زير سطح زمين سوق داده شده و تکنيک هاي اکتشافي زير سطحي بيشتر به کار گرفته مي شوند .
    • نمونه هاي فيزيکي : روشهاي مستقيم که شواهد فيزيکي عيني ارئه مي نمايند ، جاي خود را به روشهاي غير مستقيم اکتشافي مي دهند . از آنجا که امروزه بيشتر مواد معدني در دل زمين پنهان هستند ، براي به دست آوردن نمونه هاي واقعي از کاني بايستي روشهاي حفر زير زميني به کار گرفته شوند . معمول ترين اين روشها که امروزه مورد استفاده قرار مي گيرند ، حفاري است .
    • اطلاعات (داده ها) : به منظور کاهش ريسک در جريان مرحله اکتشاف ، اطلاعات اساسي بيشتري درمورد کانسار هدف ، مورد نياز مي باشد.

    به طور کلي مراحل پيشرفت در اکتشافات عبارتند از : 1) نواحي مطلوب تعيين شده به روش پيجويي از طريق تکنيک هاي اکتشافي به طور کامل مشخص مي شوند . 2) نمونه برداري هم به صورت بخشي و هم در کل منطقه ي مشخص شده در مرحله ي قبل و به بياني کانسار کاني صورت مي پذيرد و نمونه ها تجزيه مي شود . 3) اطلاعات حاصل از نمونه ها جهت انجام براورد تناژ و عيار به کار گرفته مي شوند و با استفاده از تناژ و عيار براورد شده مي توان درآمد حاصل را محاسبه کرد و مقدمات لازم براي انجام مطالعات امکان سنجي معدنکاري را فراهم نمود.

    روشهای اکتشاف : 1) هوایی - 2) زمینی (سطحی )- 3 ) زیر سطحی

    • اکتشاف هوایی روشی با مزیت اقتصادی

    بهره‌برداری از ذخایر معدنی منجر به پیشرفت و توسعه روز به روز تجهیزات در بخش معدن می‌شود. کارشناسان بخش معدن در تلاشند با به روز کردن تجهیزات، مواد معدنی جای گرفته در دل زمین را استخراج کنند.

    اکتشافات هوایی جزو روش‌هایی است که در سال‌های اخیر برای یافتن ذخایر معدنی مورد استفاده قرار گرفته و نقش مهمی در اکتشاف کانسارهای فلزی ایفا می‌کند.
    استفاده از روش اکتشافات هوایی کاربرد فراوانی در یافتن ذخایر فلزی به ویژه ذخایر مس دارد، به طوری که ذخایر مس را می‌توان یکی از شاخص‌های مناسب در شناسایی ماهواره‌ای دسته بندی کرد. درحال‌حاضر ماهواره «آستر» یکی از ماهواره‌های شاخص در اکتشافات هوایی محسوب می‌شود که می‌تواند عکس‌هایی با کیفیت بالا از فواصل بسیار نزدیک به سطح زمین (۱۵کیلومتری) تهیه کند. قدرت بزرگنمایی در این ماهواره بسیار بالا بوده و می‌توان اطلاعات خوب و دقیقی از آن به‌دست آورد.
    استفاده از روش اکتشاف‌های هوایی به دلیل ارزان بودن به سرعت در حال توسعه است، این در حالی است که اکتشاف با استفاده از روش‌های پی‌جویی هزینه‌های بسیاری به همراه دارد، در نتیجه استفاده از اکتشافات هوایی صرفه اقتصادی بسیاری به همراه دارد. اما در این روش رسیدن به پاسخی قطعی و دقیق بستگی به نوع کانسار دارد، در کانسارهای غیرفلزی مانند کانسارهای رسوبی نمی‌توان با استفاده از اکتشافات هوایی به پاسخ دقیقی دست یافت، در نتیجه استفاده از این روش بیشتر در یافتن کانسارهای فلزی به دلیل بروز تغییرات بر اثر گذشت زمان کاربرد فراوانی دارد. درحال‌حاضر امریکا و روسیه کشورهای پیشرو در اکتشافات هوایی هستند. در ایران نیز عکس‌های تهیه شده به این روش با قیمت ۳۰۰ تا ۴۰۰دلار از سایت‌های معتبر خریداری شده و در عملیات‌های اکتشافی مورد استفاده قرار می‌گیرد.


برای دریافت آخرین اخبار شرکت در خبرنامه ما عضو شوید